Waterschap@Inwonersbelangen staat voor:
- een integrale benadering en duurzaam waterbeheer;
- optimaal grondgebruik met respect voor natuur en landschap;
- een goede waterkwaliteit;
- betaalbare zuivering van het afvalwater;
- veilig wonen;
- en niet onbelangrijk: een kostenbewuste bedrijfsvoering met een reële begroting.
Wat is en wat doet een waterschap
Een waterschap is een overheidsinstantie die in een bepaald gebied is belast met de zorg voor het watersysteem ( waterhuishouding en waterbeheersing, waterveiligheid) en de zorg voor het zuiveren van afvalwater. De zorg voor de veiligheid omvat de zorg voor dijken en kaden. Waterschappen worden ingesteld door de provincie onder goedkeuring van het Rijk. Het gebied van het waterschap wordt bepaald door de stroomgebieden van de grote rivieren en niet door gemeente- of provinciegrenzen.
De benaming heemraadschap of hoogheemraadschap is veelal historisch bepaald. Op dit moment (2008) zijn er 27 waterschappen in Nederland.
Taakverdeling waterbeheer in Nederland
Het waterschap is niet de enige die gaat over water(beheer) in Nederland. De taakverdeling is ruwweg als volgt:
- Waterschap: watersysteembeheer, zuivering van afvalwater, zorg voor de waterkeringen.
- Provincie: het diepe grondwaterbeheer.
- Gemeente: rioleringsbeheer (incl. ontwatering),grondwaterbeheer.
- Rijkswaterstaat: beheer van het IJsselmeer, de grote rivieren en kanalen.
Veilig wonen
Eén van de oudste taken van het waterschap is het beschermen van het land tegen het water. Grote delen van het beheersgebied van De Stichtse Rijnlanden liggen onder de zeespiegel. Deze gebieden worden beschermd door dijken en kaden. De naam dijk of primaire waterkering wordt veelal gebruikt voor het keren van buitenwater zoals dat van grote rivieren en kanalen. Het woord kade wordt vooral gebruikt bij watergangen binnen het gebied. Deze worden ook wel aangeduid met de term regionale waterkering.
De waterkeringen in het gebied van De Stichtse Rijnlanden
De belangrijkste primaire kering in het gebied van De Stichtse Rijnlanden is de dijk van de Nederrijn en Lek tussen Amerongen en Schoonhoven (60 km). Daarnaast beheert het waterschap ruim 440 kilometer regionale keringen.
Ondanks alle maatregelen is Nederland niet gegarandeerd (100%) veilig. Om risico, en de schade, bij een onverhoopte overstroming te beperken is ons land opgedeeld in compartimenten: dijkringen. Het gebied van de Stichtse Rijnlanden ligt in drie dijkringen: 44 (gebied ten oosten van het Amsterdam-Rijnkanaal), 15 (de Lopikerwaard) en 14 (groot deel van de Randstad).
Waterschap@Inwonersbelangen staat voor een optimale veiligheid tegen overstromingen en een omgeving waarin gewerkt, gewoond en gerecreëerd kan worden. Dat betekent dat rekening wordt gehouden met de klimaatverandering en de daardoor samenhangende verandering van de neerslaghoeveelheden.
Bij eventuele dijkverhogingen/verzwaringen dient in de visie van inwonersbelangen een goede afweging plaats te vinden tussen het economische belang en de instandhouding van de aanwezige bebouwing en cultuurwaarden.
Waterschap@Inwonersbelangen is voorstander van een meervoudig gebruik van kaden door deze in goed overleg met de aangrenzende landeigenaren,en met financiële steun van de betrokken overheden en maatschappelijke organisaties mede te benutten voor recreatief medegebruik zoals voet en wandelpaden. In samenhang met een natuurlijk/ natuurvriendelijk beheer van de aanwezige watergangen kan de recreatieve waarde van het gebied worden verhoogd.
Watersysteembeheer
Naast de veiligheid is het hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden tevens belast met de zorg voor een goede en evenwichtige waterhuishouding in zijn gebied. In de kern betekent dit dat er dat er continu voldoende oppervlaktewater in sloten, plassen en kanalen in het gebied beschikbaar moet zijn en dat rekening wordt gehouden met neerslaghoeveelheden, bergingscapaciteit en gebruikswaarden van het gebied. Dat gaat uiteraard niet vanzelf.
Dat betekent dat er in droge tijden voldoende bij voorkeur “gebiedseigen” water beschikbaar is en dat in natte tijden voldoende water kan worden afgevoerd zonder dat dit leidt tot verdroging van de ondergrond.
Voor het regelen van het waterpeil kan het hoogheemraadschap beschikken over een uitgekiend stelsel van gemalen, stuwen, sluizen en inlaten. Daarnaast kan het hoogheemraadschap maatregelen treffen die de gebruikswaarde of natuurwaarde van gronden verhogen zoals het vaststellen van peilbesluiten. Daarnaast kunnen ook maatregelen worden getroffen op het gebied van het kunstmatig beregenen en het onttrekken van oppervlaktewater uit rivieren, vaarten, sloten en plassen.
Watersysteem De Stichtse Rijnlanden
Het watersysteem in het gebied van De Stichtse Rijnlanden is grofweg te verdelen in 3 regio’s met hun eigen kenmerken. Het deel ten westen van het stedelijk gebied (Utrecht Nieuwegein IJsselstein) bestaat uit polders die onder het niveau van de zeespiegel liggen. Zonder gemalen zou dit gebied permanent onder water staan. Doordat de bodem vooral bestaat uit veengrond klinkt deze door het uitmalen verder in en daalt de bodem nog verder. Dit is een onomkeerbaar proces dat met een goed en deskundig beheer echter wel kan worden beheerst. De belangrijkste watervraagstukken hier zijn dan ook de beperking van de bodemdaling en tegelijkertijd het tegengaan van wateroverlast.
Het deel ten oosten van hetzelfde stedelijk gebied ligt hoger en droger. Omdat water altijd het laagste punt zoekt, moeten stuwen in dit gebied ervoor zorgen dat water langer vastgehouden wordt. Ook zijn in dit gebied polders met gemalen, en inlaten waarmee het waterschap de wateraanvoer regelt. Belangrijk vraagstuk in het oostelijk gebied is hoe we het regen- en kwelwater beter vast kunnen houden, zodat we minder water vanuit de Lek het gebied in hoeven te laten stromen. Dat water is namelijk van minder goede kwaliteit.
De wateraanvoer in het midden van ons gebied – de stad Utrecht en omstreken – wordt geregeld door 3 “kranen”: de Kromme Rijn, de Vaartse Rijn en het Noordergemaal. Het teveel aan water kan weer weg via de Weerdsluis en het Muntsluizencomplex. Een belangrijk vraagstuk in dit stedelijk gebied is de verwerking van het regenwater.
Waterschap@Inwonersbelangen staat voor een duurzaam waterbeheer:
- uitgekiend oppervlaktewaterbeheer, gericht op het vasthouden, bergen, herbenutten en afvoeren van gebiedseigen water;
- optimaal benutting van het aanwezige water voor agrarisch en ander gebruik;
- een doordachte bemaling die is gericht op de instandhouding van de afgesproken waterpeilen in het gebied en die bodemdaling tegengaat;
- voorkomen van verdroging in de hoger gelegen gebieden;
- bevorderen van de waarden van natuur en landschap waar dit bij de uitvoering van de waterschapstaken mogelijk is door het bevorderen van een goede waterkwaliteit en biodiversiteit en de aanleg van natuurlijke/natuurvriendelijke oevers;
- optimaal grondgebruik met respect voor natuur en landschap;
- stimuleren van het recreatief (mede) gebruik van waterstaats – en waterschapsobjecten zoals aanleg van wandel- en fietspaden op kaden en het toegankelijk maken van wateropslag-gebieden etc. kortom de gebruiksmogelijkheden zoveel mogelijk in stand laten terwijl de recreatieve mogelijkheden en de natuurwaarden worden verbeterd.
Peilbesluiten
De hoogte van het waterpeil in sloten en weteringen is vastgelegd in peilbesluiten. Dit gebeurt via een procedure, die vergelijkbaar is met die van een bestemmingsplan bij een gemeente. Zo weegt het waterschap verschillende, soms tegenstrijdige, belangen af. Zo hebben agrariërs vaak behoefte aan een lager waterpeil, omdat dat een grotere opbrengst oplevert terwijl de natuur over het algemeen om een hoger waterpeil vraagt.
Goed peilbeheer ondersteunt en versterkt de functie van het gebied Voor waterschap@inwonersbelangen geldt dan ook als uitgangspunt: “peil volgt functie” tenzij er sprake is van andere, zwaarwegender belangen. In dat geval zal dit via een kosten-batenanalyse helder moeten worden.
Beregening van gewassen
Waterschap@Inwonersbelangen is van oordeel dat beregening van gewassen en het onttrekken van oppervlaktewater voor dat doel in principe moet worden toegestaan mits dit niet leidt tot het op grote schaal inlaten van gebiedsvreemd water van slechte kwaliteit.
Bezien moet worden in hoeverre regenwater kan worden opgeslagen in wateropvanggebieden ten behoeve van het agrarisch gebruik en voor het tegengaan van verdroging
Waterkwaliteit
Waterschap@Inwonersbelangen staat voor een goede waterkwaliteit in het hele beheersgebied van het waterschap. Dit is niet alleen voor de natuur maar ook voor de landbouw van groot belang. Om die reden dienen de regels voor het lozen op riool of oppervlaktewater op zijn minst te worden nageleefd en gehandhaafd. Er gaan geluiden op om een gedeelte van de handhaving en controle aan boeren en bedrijven zelf over te laten. Hoezeer wij ook vinden dat er moet worden gekeken naar een mogelijke reductie van kosten en verbetering van de efficiency vinden wij dit geen goed idee.
Het verleden heeft genoeg aangetoond dat zich altijd situaties voordoen waarin burgers en bedrijven (moedwillig) de regels overtreden vanwege andere belangen dan het algemeen belang.
Om die reden staan wij voor:
- het voorkomen en tegengaan van ongezuiverde lozingen in oppervlaktewater;
- zo veel als mogelijk scheiden van schoon- en vuilwaterstromen;
- terugdringen en tegengaan van zogenaamde overstorten, waarbij de rioolinhoud ongezuiverd in het oppervlaktewater wordt geloosd.
Zuiveren huishoudelijk afvalwater
Het zuiveren van afvalwater gebeurt in rioolwaterzuiveringsinstallaties. Elke dag gebruikt een gemiddelde inwoner 150 liter water om te drinken, te wassen en het toilet door te spoelen. Al dat water gaat via het riool naar één van de 17 rioolwaterzuiveringsinstallaties in het gebied. Daar wordt het gezuiverd tot het weer zo schoon is dat het op het oppervlaktewater kan worden geloosd.
Waterschap@Inwonersbelangen hecht aan:
- een betaalbare zuivering van huishoudelijk afvalwater;
- het optimaliseren van de zuivering;
- het terugdringen van de kosten.
Waterbergingen
Om het water goed te kunnen regelen bij een regen- en een droogteperiode zijn er naar het oordeel van waterschap@inwonersbelangen opvangmogelijkheden nodig. Een dergelijke berging hoeft echter geen exclusief waterschapsbelang te hebben maar kan ook uitstekend dienen voor recreatief gebruik of zelfs natuurontwikkeling. Het mes snijdt in dat geval aan twee kanten. Zo zou bijvoorbeeld door een nieuw aan te leggen waterberging in de polder Rijnenburg direct de mogelijkheid ontstaan om er een moderne roeibaan op aan te leggen. Zie het voorbeeld bij Harkstede in Groningen.
Op deze manier wordt tevens extra berging gecreëerd om de sloten en andere watergangen te voorzien van water in droge tijden en andersom als bergingsgebied bij excessieve regenval om de veiligheid te waarborgen.
Bestuur en organisatie
Waterschap@Inwonersbelangen hecht aan een duidelijke en heldere wijze van besturen aan een luisterend oor en aan een goed oog voor het belang van de inwoners ,de lokale overheden en anderen aan een goede communicatie over de te nemen besluiten. Naar ons oordeel valt er op dit laatste punt nog wel wat te verbeteren en te winnen. Naar ons oordeel moet HDSR (nog) meer energie stoppen in het betrekken van ingezetenen en ingelanden (eigenaren), gebruikers en andere doelgroepen bij het beleid en beheer.
Tot slot
In het voorgaande hebben wij aangegeven wat wij van een aantal belangrijke onderwerpen vinden en hoe wij daar tegenover staan. Wij hebben ons tot de hoofdlijnen beperkt om te voorkomen dat het een boekwerk wordt. Belangrijker is echter dat wij voor een standpuntbepaling over detailonderwerpen vooral eerst de verschillende meningen willen horen zodat er een weloverwogen beslissing kan worden genomen. Uw belangen moeten immers serieus worden afgewogen. Wij hopen dat u een duidelijk beeld heeft gekregen van onze intenties en onze opvattingen over de wijze waarop het hoogheemraadschap inhoud zou moeten geven aan zijn taak. Uw belang telt daarbij voor ons zwaar. Dat neemt niet weg dat het bestuur zijn taak wel moet kunnen uitoefenen tegen aanvaardbare kosten. Niet alles wat nuttig is is ook wenselijk.
Eventuele problemen zullen wij met een open blik beoordelen zonder dat wij daarbij worden belemmerd door landelijke partijpolitieke opvattingen of strategieën waar u noch het hoogheemraadschap belang bij heeft. Vanuit die motivatie willen wij ons als groepering binnen het bestuur van het waterschap inzetten.
Kortom, waterschap@inwonersbelangen staat voor een goed watermanagement in een gebied waarin het goed wonen, werken en recreëren is, waarin de risico’s en kosten rond Uw huis/bedrijf worden beheerst en de natuur niet altijd aan het kortste eind trekt.
Uw lokale belang is ons belang!!
Graag stellen wij onze kennis, kunde, en motivatie ter beschikking om u op een goede en verantwoorde manier lokaal en regionaal te vertegenwoordigen.
